群組摘要

Kỹ thuật giâm cành hiệu quả cao, áp dụng là thành công ngay

Giâm cành là một trong những phương pháp nhân giống cây trồng phổ biến, được áp dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp, làm vườn tại nhà cũng như trong các vườn ươm chuyên nghiệp. Với ưu điểm đơn giản, dễ thực hiện, chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả cao, kỹ thuật giâm cành nếu làm đúng quy trình sẽ cho tỷ lệ sống cao, cây phát triển đồng đều và giữ nguyên đặc tính của cây mẹ. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết kỹ thuật giâm cành theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng, phù hợp cho cả người mới bắt đầu lẫn người đã có kinh nghiệm trồng trọt.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô tphcm

Giâm cành là gì?

Giâm cành là phương pháp nhân giống vô tính, tạo cây mới mà không cần sử dụng hạt giống. Người trồng sẽ lấy một bộ phận của cây mẹ như cành, thân hoặc lá, sau đó cắm trực tiếp vào đất hoặc giá thể phù hợp để kích thích bộ phận này ra rễ, phát triển độc lập và hình thành cây hoàn chỉnh. Do không trải qua quá trình thụ phấn và tạo hạt, cây con từ giâm cành hầu như giữ nguyên toàn bộ đặc tính di truyền của cây mẹ.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp giâm cành

So với phương pháp gieo hạt truyền thống, giâm cành mang lại nhiều lợi ích vượt trội. Trước hết, phương pháp này giúp tận dụng tối đa nguồn giống sẵn có từ cây mẹ, giảm đáng kể chi phí mua hạt giống, đặc biệt phù hợp khi cần nhân giống với số lượng lớn.

Cây con được tạo ra bằng giâm cành gần như không xảy ra hiện tượng biến dị, giúp duy trì ổn định chất lượng giống, năng suất và đặc điểm sinh trưởng. Đây là yếu tố rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và làm vườn quy mô lớn, nơi yêu cầu sự đồng đều cao giữa các cây trồng.

Ngoài ra, giâm cành còn giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng, cây nhanh ra hoa, kết trái sớm hơn. Theo nhiều kinh nghiệm thực tế, năng suất cây trồng từ giâm cành có thể cao hơn từ 30% đến 40% so với cây gieo hạt nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật. Phương pháp này cũng không đòi hỏi kỹ năng phức tạp, chỉ cần tuân thủ đúng các bước cơ bản là có thể đạt tỷ lệ sống cao.

Những loại cây phù hợp để giâm cành

Giâm cành có thể áp dụng cho rất nhiều nhóm cây trồng khác nhau, bao gồm:

Nhóm rau ăn lá như rau muống, rau ngót, rau húng, hương thảo, bạc hà, húng quế, lá lốt, diếp cá, cần tây, lá é.

Nhóm rau ăn củ, ăn quả như khoai lang, mì, hành, gừng, tỏi.

Nhóm cây ăn quả gồm lê, thanh mai, táo, sung, nho.

Nhóm hoa và cây kiểng như hoa hồng, hoa giấy, cây xanh trang trí, cây liễu, vạn niên thanh, lưỡi hổ, thường xuân, phú quý, sen đá.

Việc lựa chọn đúng loại cây phù hợp với phương pháp giâm cành sẽ giúp tăng đáng kể tỷ lệ thành công.

Chuẩn bị dụng cụ và vật tư giâm cành

Trước khi tiến hành giâm cành, cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và vật tư cần thiết để quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi. Các dụng cụ cơ bản gồm xẻng xúc đất, kéo cắt cành hoặc dao bén đã được vệ sinh sạch sẽ, túi nilon, màng bọc hoặc túi vải để che chắn.

Vật tư giâm cành bao gồm đất sạch, phân trùn quế, mụn dừa, trấu hun và các loại phân bón phù hợp. Việc sử dụng giá thể sạch, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của cành giâm.

Chuẩn bị vườn giâm cành

Khu vực giâm cành cần được bố trí ở nơi có điều kiện khí hậu phù hợp, tránh nắng gắt, gió mạnh hoặc sương giá. Trong trường hợp thời tiết bất lợi, cần có biện pháp che chắn để bảo vệ cành giâm non, giúp cây nhanh ra rễ và hạn chế hao hụt.

Nguồn nước tưới phải đảm bảo sạch, không nhiễm phèn, nhiễm mặn hay hóa chất độc hại. Ánh sáng tại khu vực giâm cần ở mức vừa phải, đủ để cây quang hợp nhưng không làm mất nước quá nhanh. Đất hoặc giá thể giâm phải tơi xốp, giàu hữu cơ và thoát nước tốt, có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục trước khi giâm để cải thiện độ màu mỡ.

Cách cắt cành giâm đúng kỹ thuật

Cành giâm cần được lấy từ cây mẹ khỏe mạnh, không sâu bệnh. Nên chọn cành bánh tẻ, không quá già cũng không quá non, thường là những đoạn cành có chảng nhánh hình chữ Y vì khả năng ra rễ cao.

Chiều dài cành giâm lý tưởng từ 10 đến 15 cm. Sau khi cắt, cần loại bỏ bớt lá, chỉ giữ lại khoảng 2 đến 3 lá để giảm thoát hơi nước. Thời điểm cắt cành tốt nhất là vào buổi sáng sớm, khi cây mẹ còn đủ nước và sinh lực mạnh, giúp cành giâm nhanh hồi phục và kích thích ra rễ.

Chuẩn bị giá thể giâm cành

Giá thể giâm cần đảm bảo các tiêu chí tơi xốp, sạch khuẩn, giàu dinh dưỡng hữu cơ và thoát nước tốt. Có thể phối trộn theo tỷ lệ 4 phần đất, 3 phần phân trùn quế, 2 phần mụn dừa và 1 phần trấu hun. Ngoài ra, người trồng có thể sử dụng các loại đất sạch chuyên dụng cho từng nhóm cây khác nhau.

Nếu giâm trong chậu, khay hoặc bầu nilon, cần đảm bảo có lỗ thoát nước ở đáy. Trong trường hợp giâm ngoài đất vườn, nên lên luống cao khoảng 20 đến 25 cm, rộng 50 cm, có rãnh thoát nước xung quanh và giàn che phù hợp.

Tiến hành giâm cành

Cho giá thể vào khay, bầu hoặc luống với chiều cao khoảng 20 cm. Cắm cành giâm vào giá thể theo góc nghiêng khoảng 45 độ, độ sâu bằng một nửa chiều dài cành. Việc cắm nghiêng giúp tăng diện tích tiếp xúc giữa cành và đất, kích thích rễ mọc nhiều và khỏe hơn.

Chăm sóc cành giâm sau khi trồng

Trong giai đoạn đầu, cần duy trì độ che sáng khoảng 60%, tránh ánh nắng trực tiếp. Từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 5 có thể giảm dần độ che để cây thích nghi. Nhiệt độ thích hợp cho cành giâm phát triển là từ 20 đến 25 độ C, độ ẩm duy trì ở mức cao từ 85 đến 90%.

Tưới nước cần thực hiện đều đặn, tháng đầu tưới hàng ngày, sau đó giảm dần tần suất khi cây đã ra rễ ổn định. Bón phân cần bắt đầu từ tháng thứ 2 với nồng độ thấp, tăng dần theo thời gian để cây quen dần, tránh sốc dinh dưỡng.

Đưa cây giâm ra vườn trồng

Cành giâm được xem là thành công khi đã ra rễ và xuất hiện chồi non khỏe mạnh. Trước khi trồng ra vườn, cần tập cho cây quen dần với ánh nắng tự nhiên bằng cách tăng dần cường độ sáng. Sau đó tiến hành trồng cố định, tưới nước đầy đủ để cây nhanh chóng thích nghi với môi trường mới.

Trong sản xuất chuyên nghiệp, việc áp dụng đúng kỹ thuật giâm cành còn cần kết hợp với quy trình đánh giá chất lượng giống từ các đơn vị chuyên môn như trung tâm kiểm định giống cây trồng và vật nuôi, nhằm đảm bảo cây con đạt tiêu chuẩn sinh trưởng, sạch bệnh và phù hợp với mục đích canh tác lâu dài.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô vào sản xuất cây giống tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa

1. Công nghệ nuôi cấy mô – nền tảng của sản xuất giống cây trồng hiện đại

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật được xem là một trong những thành tựu khoa học quan trọng của nông nghiệp hiện đại, cho phép tạo ra số lượng lớn cây giống chất lượng cao trong thời gian ngắn, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các yếu tố dịch bệnh và thoái hóa giống. Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang chuyển mạnh theo hướng quy mô lớn, bền vững và giá trị gia tăng cao, việc ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô vào sản xuất cây giống không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Tại Thanh Hóa, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa là một trong những đơn vị tiên phong trong nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng hiệu quả công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật. Thông qua việc triển khai đồng bộ từ nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen đến sản xuất và thương mại hóa cây giống, Viện đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giống cây trồng, phục vụ tái cơ cấu ngành nông, lâm nghiệp của tỉnh theo hướng hiện đại và bền vững.

1. Bản chất và ưu thế của nuôi cấy mô tế bào thực vật

Nuôi cấy mô tế bào thực vật là quá trình tách một phần mô hoặc tế bào từ cây mẹ, đưa vào môi trường dinh dưỡng nhân tạo phù hợp và nuôi trong điều kiện vô trùng tuyệt đối. Dưới tác động của môi trường và các chất điều hòa sinh trưởng, mô tế bào ban đầu sẽ phân chia liên tục thông qua nguyên phân, tái sinh thành cây hoàn chỉnh mang đầy đủ đặc tính di truyền của cây mẹ.

Phương pháp này mang lại nhiều ưu thế nổi bật so với các hình thức nhân giống truyền thống. Cây giống được sản xuất có độ đồng đều cao, sinh trưởng mạnh, sạch bệnh và giữ ổn định các tính trạng ưu việt. Đặc biệt, nuôi cấy mô cho phép xử lý và loại bỏ các tác nhân gây bệnh nguy hiểm như virus, vi khuẩn, nấm, từ đó tạo ra nguồn giống an toàn, đáp ứng yêu cầu sản xuất quy mô lớn và lâu dài.

Không chỉ phục vụ mục tiêu nhân giống, công nghệ nuôi cấy mô còn đóng vai trò quan trọng trong lưu giữ, bảo tồn và phục tráng nguồn gen cây trồng có giá trị, nhất là các giống đặc hữu, giống quý hiếm hoặc có nguy cơ thoái hóa. Đây cũng là nền tảng cho việc chọn tạo giống mới, phục vụ định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao hiện nay, có thể tham khảo thêm các xu hướng ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất giống tại https://vigen.vn/.

1. Triển khai nuôi cấy mô tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa

Thực hiện các chủ trương lớn của tỉnh về phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2022 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, cùng với các quyết định phê duyệt đề án phát triển Viện Nông nghiệp Thanh Hóa giai đoạn 2021 – 2025, Phòng Phân tích và Thí nghiệm của Viện đã được giao nhiệm vụ trọng tâm là lưu giữ, bảo tồn nguồn gen và sản xuất giống cây trồng chất lượng cao bằng công nghệ nuôi cấy mô.

Trong quá trình triển khai, Viện đã tập trung nghiên cứu và bảo tồn nhiều nhóm giống cây trồng chủ lực và đặc hữu của địa phương. Các đối tượng nuôi cấy mô bao gồm nhóm cây công nghiệp như mía tím, mía đường với nhiều giống khác nhau; nhóm cây ăn quả tiêu biểu như bưởi Luận Văn; nhóm hoa và cây cảnh gồm hoa đồng tiền, hoa cúc, hoa chuông, phong lan; nhóm cây lâm nghiệp như keo lai; cây dược liệu quý như lan kim tuyến; cùng với các đối tượng nấm ăn, nấm dược liệu như nấm đông trùng hạ thảo, nấm linh chi.

Đối với mỗi giống, Viện thực hiện quy trình lưu giữ nghiêm ngặt, đảm bảo số lượng bình cấy ổn định hàng tháng. Tổng số lượt cấy chuyển lên tới hàng nghìn bình, từ đó cung ứng ra thị trường hàng vạn cây giống sạch bệnh, đồng đều, đáp ứng nhu cầu của người dân và các đơn vị sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trong và ngoài tỉnh.

Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:

https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp

1. Hiệu quả thực tiễn và thương mại hóa sản phẩm cây giống

Việc làm chủ quy trình nuôi cấy mô đã giúp Viện Nông nghiệp Thanh Hóa chủ động hoàn toàn về nguồn giống nội địa, rút ngắn thời gian sản xuất và giảm phụ thuộc vào nguồn giống bên ngoài. Nhờ đó, giá thành cây giống từng bước được hạ thấp, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận giống chất lượng cao, phục vụ mở rộng quy mô sản xuất.

Một trong những sản phẩm tiêu biểu cho hiệu quả của công nghệ nuôi cấy mô tại Viện là giống keo lai cấy mô. Đây được xác định là sản phẩm mũi nhọn, gắn với định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững của tỉnh. Các lô cây keo lai cấy mô khi đưa ra vườn ươm đều được quản lý chặt chẽ về nguồn gốc, có sổ nhật ký theo dõi, biển tên rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát và chứng nhận nguồn gốc giống theo tiêu chuẩn quốc tế.

Khi trồng rừng, keo lai cấy mô thể hiện nhiều ưu điểm vượt trội so với keo lai giâm hom truyền thống. Cây sinh trưởng nhanh, tỷ lệ sống gần như tuyệt đối, thân thẳng, ít phân cành, khả năng chống chịu gió bão tốt, ít sâu bệnh và cho sinh khối gỗ cao. Qua khảo sát thực tế, năng suất rừng keo lai cấy mô đạt từ 200 đến 250 mét khối gỗ mỗi hecta, cao hơn rõ rệt so với keo lai giâm hom. Hiệu quả kinh tế mang lại cũng cao hơn, giúp người trồng rừng gia tăng thu nhập và giảm rủi ro trong sản xuất.

1. Định hướng phát triển và mở rộng ứng dụng trong giai đoạn tới

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của sản xuất và định hướng chiến lược phát triển nông, lâm nghiệp của tỉnh, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác và chuyển giao công nghệ nuôi cấy mô. Viện chủ động tìm kiếm đơn hàng, phát triển thị trường, liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhằm thương mại hóa hiệu quả các sản phẩm công nghệ sinh học.

Trong giai đoạn sau năm 2025, Viện định hướng lựa chọn một số sản phẩm cây nuôi cấy mô làm mũi nhọn để sản xuất thương phẩm, đồng thời tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại và đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên môn sâu. Việc nâng cao năng lực nghiên cứu, tiếp cận tư duy công nghệ mới sẽ giúp Viện bắt kịp xu thế phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, không chỉ trong lĩnh vực cây trồng nông, lâm nghiệp mà còn mở rộng sang cây cảnh, cây nội thất xanh và các sản phẩm giá trị gia tăng khác, có thể tham khảo thêm tại https://vigen.vn/kieng-la-trong-thiet-ke-noi-that-xanh/.

1. Vai trò của nuôi cấy mô trong phát triển nông nghiệp bền vững

Thực tiễn triển khai tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa cho thấy, ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật đã và đang mở ra hướng đi mới cho sản xuất cây giống chất lượng cao. Công nghệ này không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế mà còn góp phần quan trọng vào việc hiện đại hóa ngành nông nghiệp, hướng tới sản xuất quy mô lớn, an toàn và bền vững.

Với những kết quả đạt được, nuôi cấy mô đã khẳng định vai trò là giải pháp đột phá, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình cơ cấu lại ngành nông, lâm nghiệp tỉnh Thanh Hóa, đồng thời mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trong chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp hiện đại.